Egzama nedir sorusu; ciltte tekrarlayan kaşıntı, kuruluk, kızarıklık, pullanma veya tahriş yaşayan kişiler tarafından sık araştırılır. Egzama tek bir hastalığın adı olarak kullanılsa da aslında farklı nedenlerle ortaya çıkabilen inflamatuvar cilt hastalıklarını kapsayan geniş bir tanımdır.
Atopik dermatit, kontakt dermatit, seboreik dermatit ve dishidrotik egzama bu grupta değerlendirilebilen durumlardan bazılarıdır. Her egzama türünün ortaya çıkış şekli, etkilediği bölgeler ve tedavi yaklaşımı aynı değildir.
Egzamada kaşıntı önemli belirtilerden biridir. American Academy of Dermatology, özellikle atopik dermatitte yoğun kaşıntının döküntü ortaya çıkmadan önce başlayabileceğini ve kaşımanın ciltteki inflamasyonu daha da artırabileceğini belirtmektedir.
Egzama kronik veya tekrarlayıcı seyredebilir. Belirtiler bazı dönemlerde tamamen veya büyük ölçüde gerilerken farklı tetikleyicilerin etkisiyle tekrar ortaya çıkabilir.
Uzm. Dr. Ozan Yıldırım, İstanbul Beşiktaş Etiler’de bulunan özel muayenehanesinde egzama ve diğer inflamatuvar cilt hastalıklarını Deri ve Zührevi Hastalıkları kapsamında değerlendirmektedir.
İçerik oluşturma ve son güncelleme tarihi: 13 Ekim 2026
Egzama Nedir
Egzama, ciltte inflamasyon, kaşıntı ve bariyer fonksiyonunda bozulmayla seyreden farklı dermatolojik durumları tanımlamak için kullanılan genel bir ifadedir.
Halk arasında egzama denildiğinde çoğunlukla atopik dermatit düşünülse de bütün egzamalar atopik dermatit değildir.
Atopik dermatit nedir
Atopik dermatit kronik ve tekrarlayıcı bir inflamatuvar cilt hastalığıdır.
Ciltte özellikle:
- Yoğun kaşıntı
- Kuruluk
- Pullanma
- Kızarıklık
- Hassasiyet
- Kaşıma izleri
görülebilir.
AAD atopik dermatitin en belirgin özelliklerinden birinin kaşıntı olduğunu, yoğun kaşımanın ise cildi yaralayarak döküntüyü ve inflamasyonu artırabileceğini belirtmektedir.
Atopik dermatit çocukluk döneminde başlayabilse de erişkin yaşlarda da devam edebilir veya bazı kişilerde erişkinlik döneminde belirginleşebilir.
Egzama bulaşıcı mıdır
Egzama bulaşıcı bir hastalık değildir.
Egzaması bulunan bir kişiyle:
- Tokalaşmak
- Aynı ortamda bulunmak
- Aynı masada yemek yemek
- Cilde temas etmek
egzamanın başka bir kişiye geçmesine neden olmaz.
Ancak egzamalı ciltte bariyer bozukluğu nedeniyle ikincil enfeksiyonlar gelişebilir. Bu nedenle enfekte egzama ile egzamanın kendisinin birbirinden ayrılması gerekir.
Egzama ve diğer inflamatuvar hastalıkların genel kapsamı için İltihabi ve Alerjik Cilt Hastalıkları sayfası incelenebilir.
Egzama Belirtileri Nelerdir
Egzama belirtileri hastalığın türüne, kişinin yaşına, cilt tipine ve etkilenen bölgeye göre değişebilir.
Kaşıntı en sık görülen yakınmalardan biridir.
Kaşıntı ve cilt kuruluğu
Egzamalı ciltte bariyer fonksiyonunun bozulması cildin su kaybetmesini kolaylaştırabilir.
Bunun sonucunda:
- Kuruluk
- Gerginlik
- Pullanma
- Yanma
- Kaşıntı
ortaya çıkabilir.
Kaşımak kısa süreli rahatlama hissi oluşturabilir ancak cildi daha fazla tahriş eder.
Sürekli kaşıma sonucunda cilt kalınlaşabilir ve kaşıntı-kaşıma döngüsü gelişebilir.
Kaşıntının diğer dermatolojik ve sistemik nedenleri de bulunduğu için her kaşıntının egzama olduğu düşünülmemelidir.
Kızarıklık ve döküntü
Egzamada cilt rengine göre farklı görünümler ortaya çıkabilir.
Açık cilt tonlarında lezyonlar daha kırmızı görünebilirken koyu cilt tonlarında kahverengi, morumsu veya gri tonlarda değişiklikler oluşabilir.
AAD, atopik dermatitte kuru ve pullu alanların yanında sıcaklık artışı, şişlik, çizik izleri, kabuklanma ve bazı vakalarda sıvı sızdıran lezyonların görülebileceğini belirtmektedir.
Ciltte akıntı, artan ağrı veya yoğun kabuklanma enfeksiyon açısından ayrıca değerlendirilmelidir.
Egzama Neden Olur
Egzama neden olur sorusunun yanıtı egzamanın türüne göre değişir.
Atopik dermatitte genetik, bağışıklık sistemi ve cilt bariyeri faktörleri birlikte rol oynarken kontakt dermatitte belirli maddelerle temas önem kazanır.
Cilt bariyeri bozukluğu
Cildin en dış tabakası vücudu dış çevreden koruyan önemli bir bariyer oluşturur.
Bariyer fonksiyonunun bozulması halinde cilt daha kolay su kaybedebilir ve çevredeki irritanlara karşı daha hassas hale gelebilir.
Bu durum:
- Kuruluk
- Yanma
- Kaşıntı
- İnflamasyon
oluşumuna katkıda bulunabilir.
Atopik dermatitte cildi düzenli biçimde nemlendirmek bu nedenle tedavi planının temel parçalarından biridir. AAD, atopik dermatiti bulunan kişilerin cildi nemli tutmasını özellikle önermektedir.
Genetik ve bağışıklık sistemi
Atopik dermatitin gelişiminde genetik yatkınlık rol oynayabilir.
Ailesinde:
- Atopik dermatit
- Astım
- Alerjik rinit
bulunan kişilerde atopik hastalıklara yatkınlık görülebilir.
Ancak aile öyküsünün bulunması kişinin mutlaka egzama geliştireceği anlamına gelmez.
Bağışıklık sisteminin çevresel faktörlere verdiği yanıt da hastalığın ortaya çıkışında rol oynar.
Egzamayı Ne Tetikler
Egzama kronik veya tekrarlayıcı seyredebildiği için bazı faktörler mevcut belirtilerin alevlenmesine neden olabilir.
Tetikleyiciler kişiden kişiye değişir.
Sabun ve temizlik ürünleri
Özellikle cilt bariyerini bozan temizlik ürünleri egzama yakınmalarını artırabilir.
Bunlar arasında:
- Sert sabunlar
- Deterjanlar
- Yoğun parfümlü ürünler
- Dezenfektanlar
- Bazı temizlik kimyasalları
bulunabilir.
Ellerini sık yıkamak zorunda olan kişilerde irritan el dermatiti gelişebilir.
Sağlık çalışanları, temizlik personeli, kuaförler ve farklı meslek gruplarında mesleki temaslar ayrıca değerlendirilmelidir.
Sıcaklık ve terleme
Çok sıcak ortamlar ve terleme bazı kişilerde kaşıntının artmasına yol açabilir.
Aşırı sıcak duş da ciltteki doğal yağların uzaklaşmasına ve kuruluğun artmasına katkıda bulunabilir.
Soğuk ve kuru hava ise farklı bir mekanizmayla cildin daha fazla kurumasına neden olabilir.
Bu nedenle egzama yalnızca yaz veya yalnızca kış hastalığı değildir.
Kişinin tetikleyicileri kendi hastalık seyrine göre değişebilir.
Egzama Türleri Nelerdir
Egzama tek bir hastalık değildir.
Farklı klinik özelliklere sahip çeşitli dermatit türleri bulunmaktadır.
Kontakt dermatit
Kontakt dermatit cildin belirli bir maddeyle teması sonucunda ortaya çıkar.
İki ana mekanizma düşünülebilir.
İrritan kontakt dermatitte madde doğrudan cilt bariyerini tahriş eder.
Alerjik kontakt dermatitte ise bağışıklık sisteminin belirli bir maddeye karşı geliştirdiği reaksiyon söz konusudur.
Nikel, parfüm, saç boyası, kozmetik ürünler veya mesleki kimyasallar bazı kişilerde kontakt dermatite neden olabilir.
Seboreik dermatit
Seboreik dermatit özellikle yağ bezlerinin yoğun bulunduğu bölgeleri etkileyebilir.
Saçlı deri, kaşlar, burun kenarları, kulak çevresi ve sakal bölgesi sık görülen alanlardır.
Saçlı deride:
- Kepek
- Kaşıntı
- Kızarıklık
- Yağlı pullanma
oluşabilir.
Seboreik dermatitle ilişkili saçlı deri yakınmaları için Saç ve Saçlı Deri Sorunları bölümü incelenebilir.
Dishidrotik egzama
Dishidrotik egzama özellikle ellerde ve ayaklarda görülebilir.
Parmakların yanlarında, avuç içinde veya ayaklarda küçük ve yoğun kaşıntılı su kabarcıkları oluşabilir.
AAD bu egzama türünde kaşıntı, yanma veya batmanın kabarcıklar ortaya çıkmadan önce başlayabileceğini belirtmektedir.
Kabarcıkların patlatılması enfeksiyon riskini artırabileceği için kontrolsüz müdahaleden kaçınılmalıdır.
Egzama Tedavisi Nasıl Yapılır
Egzama tedavisi, hastalığın türüne ve şiddetine göre planlanır.
Tek bir krem bütün egzama türlerinde aynı etkiyi göstermez.
Nemlendirici kullanımı
Atopik dermatitte cilt bariyerinin desteklenmesi tedavinin önemli parçalarındandır.
AAD, atopik dermatiti bulunan herkes için düzenli nemlendirici kullanımını önermektedir. Nemlendirme ciltte çatlak oluşmasını, kaşıntının artmasını ve bariyer hasarını azaltmaya yardımcı olabilir.
Parfümsüz, cilt tipine uygun krem veya merhem yapısındaki nemlendiriciler değerlendirilebilir.
Özellikle duş sonrasında cilt tamamen kurumadan nemlendirici uygulamak faydalı olabilir.
İlaçlı kremler
Egzamanın tipi ve şiddetine göre dermatolog tarafından farklı topikal ilaçlar kullanılabilir.
Topikal kortikosteroidler belirli egzama türlerinde inflamasyonu azaltmak amacıyla kullanılabilir.
Bunun yanında farklı nonsteroid topikal tedaviler de bulunmaktadır.
Ancak özellikle güçlü kortizon içeren ürünlerin:
- Yüz
- Göz çevresi
- Kasık
- Koltuk altı
gibi hassas bölgelerde kontrolsüz ve uzun süre kullanılması uygun değildir.
İlaç seçimi etkilenen bölge ve hastalığın şiddetine göre yapılmalıdır.
İleri tedaviler
Orta ve şiddetli atopik dermatitte yalnızca nemlendirici ve topikal tedaviler yeterli olmayabilir.
Belirli hastalarda fototerapi, sistemik ilaçlar veya daha yeni hedefe yönelik tedaviler dermatolog tarafından değerlendirilebilir.
AAD, atopik dermatitin tamamen ortadan kaldırılmasını sağlayan tek bir tedavi bulunmadığını ancak uygun tedavinin belirtileri kontrol altına alabileceğini belirtmektedir.
Tedavi kişisel özelliklere göre planlanmalıdır.
Egzamada Günlük Cilt Bakımı
Tedavinin yanında günlük bakım, egzama alevlenmelerinin kontrolünde önemli olabilir.
Amaç cildi mümkün olduğunca az tahriş etmektir.
Duş nasıl yapılmalı
Çok uzun ve çok sıcak duş cilt kuruluğunu artırabilir.
Ilık su tercih edilebilir.
Cildi:
- Keselemek
- Sert süngerle ovalamak
- Sürekli peeling yapmak
egzamalı bölgelerde tahrişi artırabilir.
Temizlik sonrasında havluyla sertçe sürtmek yerine cildi nazikçe kurulamak tercih edilebilir.
Kaşımak zararlı mı
Yoğun kaşıma cilt bariyerini daha fazla bozabilir.
Deride:
- Çizikler
- Kanama
- Kalınlaşma
- Kabuklanma
gelişebilir.
Açılan küçük yaralar bakterilerin cilde girişini kolaylaştırabilir.
Özellikle çocuklarda tırnakların kısa tutulması ve cildi tahriş etmeyen giysilerin kullanılması yardımcı olabilir.
Egzama Ne Zaman Önemlidir
Egzama genellikle yaşamı tehdit eden bir hastalık değildir ancak bazı durumlarda tıbbi değerlendirme gerekir.
Enfeksiyon belirtileri
Egzamalı cilt bariyerinin bozulması enfeksiyon gelişimini kolaylaştırabilir.
Ciltte:
- Hızla artan ağrı
- İrin
- Sarı kabuklanma
- Sıcaklık artışı
- Hızlı yayılan kızarıklık
gelişirse ikincil enfeksiyon açısından değerlendirme yapılmalıdır.
Cilt enfeksiyonları hakkında Cilt Enfeksiyonları sayfasından ayrıntılı bilgi alınabilir.
Uzun süren egzama
Evde yapılan temel bakım önlemlerine rağmen haftalarca devam eden veya sürekli tekrarlayan döküntülerde tanının doğrulanması önemlidir.
Çünkü mantar enfeksiyonu, sedef ve farklı dermatolojik hastalıklar egzamaya benzeyebilir.
Yanlış tanıyla kontrolsüz kortizonlu krem kullanmak gerçek hastalığın görünümünü değiştirebilir.
Dermatolog gerekli durumlarda klinik muayenenin yanında kontakt alerji değerlendirmesi veya farklı tanısal yöntemler planlayabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Egzama nedir
Egzama ciltte kaşıntı, kuruluk ve inflamasyonla seyreden farklı dermatolojik hastalıkları kapsayan bir tanımdır. Atopik dermatit, kontakt dermatit, seboreik dermatit ve dishidrotik egzama farklı egzama türlerine örnek verilebilir.
Egzama neden olur
Neden egzamanın türüne göre değişir. Atopik dermatitte genetik, cilt bariyeri ve bağışıklık sistemi etkiliyken kontakt dermatitte belirli maddelerle temas rol oynayabilir.
Egzama bulaşıcı mı
Hayır. Egzama kişiden kişiye temasla bulaşmaz. Ancak egzamalı ciltte sonradan gelişen bazı enfeksiyonların ayrıca değerlendirilmesi gerekebilir.
Egzama nasıl geçer
Tedavi egzamanın türüne göre değişir. Nemlendiriciler, tetikleyicilerin azaltılması ve dermatolog tarafından gerekli görülen topikal veya sistemik tedaviler kullanılabilir.
Egzama tamamen geçer mi
Bazı egzama türleri tetikleyici ortadan kaldırıldığında gerileyebilir. Atopik dermatit gibi kronik durumlarda ise sakin ve alevlenme dönemleri görülebilir.
Egzamaya ne iyi gelir
Cilt bariyerinin korunması, düzenli nemlendirme, tahriş edici ürünlerin azaltılması ve uygun medikal tedavi belirtilerin kontrolüne yardımcı olabilir. Her hastada aynı yaklaşım uygun değildir.
Egzama stresten olur mu
Stres tek başına bütün egzama türlerinin nedeni değildir ancak bazı kişilerde mevcut egzama belirtilerini artırabilir.
Egzama kaşınır mı
Evet. Kaşıntı özellikle atopik dermatitin karakteristik belirtilerindendir. Yoğun kaşıma cildi yaralayabilir ve inflamasyonu artırabilir.
Egzama için hangi doktora gidilir
Egzama ve diğer inflamatuvar deri hastalıkları Deri ve Zührevi Hastalıkları uzmanı tarafından değerlendirilir.
Egzama mantar mıdır
Hayır. Egzama ile mantar enfeksiyonu farklı hastalıklardır. Ancak bazı mantar enfeksiyonları egzamaya benzeyen kızarık ve pullu alanlar oluşturabilir.
Egzamayı Doğru Değerlendirmek
Egzama nedir, belirtileri ve tedavisi nasıldır sorularının yanıtı egzamanın türüne göre değişir.
Kaşıntı, kuruluk, pullanma ve kızarıklık sık belirtiler olsa da aynı bulgular farklı dermatolojik hastalıklarda da görülebilir.
Bu nedenle tedavinin yalnızca görünüm üzerinden değil, doğru tanı üzerinden planlanması önemlidir.
Uzm. Dr. Ozan Yıldırım, İstanbul Beşiktaş Etiler’de bulunan özel muayenehanesinde egzama, atopik dermatit, kontakt dermatit ve diğer inflamatuvar cilt hastalıklarını Deri ve Zührevi Hastalıkları kapsamında değerlendirmektedir.
İlgili diğer içerikler için İltihabi ve Alerjik Cilt Hastalıkları, Tıbbi Dermatoloji ve Dermatolog Neye Bakar sayfaları incelenebilir.
Dış kaynak olarak American Academy of Dermatology’nin atopik dermatit tanı ve tedavi rehberi kullanılabilir:
American Academy of Dermatology Atopik Dermatit Tanı ve Tedavi
Bu içerik genel sağlık bilgilendirmesi amacıyla hazırlanmıştır. Tanı veya kişiye özel tedavi önerisi yerine geçmez.